میل به "شناخت آینده" و "ساخت آینده مطلوب" همزاد بشر است. در گذر زمان نیز رهبران، فرمانروایان، پیامبران و پادشاهان و حتی تک تک افراد در تلاش بودند تا یا آینده را پیش گویی کنند (با احتمال 100 درصد) و یا اینکه با دقت بالایی بشناسند تا بتوانند تصمیمات بهتری برای مواجهه با رویدادهای احتمالی آینده بگیرند

این میل و علاقه تا ابتدای قرن 19 در قالب توسعه پیش گویی، توسعه داستان های مبتنی بر آینده، تصویرپردازی از آینده نمود یافت.

کتاب های ژول ورن، جامعه آرمانی ابن خلدون و فارابی، جامعه آرمانی مارکس، دیدگاه های فلسفی فیلسوفان در مورد آینده تاریخ، دیدگاه ادیان ابراهیمی درباره آینده جهان و انسان همگی نمود عینی میل به آینده پژوهی و آینده سازی هستند.

در ادبیات ایران زمین هم همچون سایر نقاط جهان، شعرا، ادیبان، محققان، منجمان در شعر و کتابهایشان به این مهم پرداختند.

با رونق گرفتن داستان هایی مانند داستانهای ژول ورن -که در واقع تجلی و تصویری از دنیایی بود که هنوز رخ نداده بود و تصور میشد در آینده رخ دهند - ضرورت و اهمیت آینده پژوهی بیشتر مشخص شد.

فلاسفه نیز همگام با متفکران چرخش قابل توجهی از مطالعات و مباحث معطوف به گذشته به سمت مطالعات معطوف به آینده داشتند.

با آغاز قرن بیست میلادی جهان با اولین جنگ بزرگ جهانی مواجه شد این جهان نگرانی بشر نسبت به وقوع اتفاقات مشابه در آینده را افزایش داد.

نیمه اول قرن بیست با تحولاتی در سطح فناوری ها هم همراه بود چنین پیشرفت هایی نیز نقش مهمی در تغییر نگرش انسان ها و بویژه رهبران جهان نسبت به آینده این فناوری ها داشتند

جنگ جهانی اول ، نوعی ترس در دل جهانیان به وجود آورد بطوری که برای نخستین بار نوعی اجماع جهانی برای ساخت آینده مطلوب یا حداقل آینده امن بوجود آمد این اجماع منجر به ایده ساخت جامعه ملل شد. که بعدها با فروپاشی این جامعه جنگ جهانی دوم به وقوع پیوست.

با وقوع جنگ جهانی دوم، ترس و وحشت جهان را فرا گرفت. بیش از 40 میلیون نفر جان خود را از دست دادند صدها میلیون نفر زخمی و بی خانمان شدند ، توازن قوا در جهان به هم ریخت، بیماری های مختلف همه جا شیوع پیدا کردند فناوری های جنگی به صورت جهشی رونق یافتند. از سلاح هسته ای و بمب اتمی در هیروشیما و ناکازاکی استفاده شد امپراطوری ها تضعیف شدند و قسمت های مختلفی از جهان بلا تکلیف ماند. اخباری از توسعه تکنولوژیک بریتانیا و آمریکا منتشر شد و ....
در فردای جنگ جهانی دوم ، جنگ سرد شدت گرفت. بلوک شرق به رهبری شوروی و بلوک غرب به رهبری آمریکا، رقابت تسلیحاتی پیچیده ای را آغاز کردند خطر جنگ هسته ای و پیامدهای احتمالی آن نقل تمامی محافل شد در چنین فضایی که اتفاقا رویکردهای پوزیتویستی بر جهان حاکم بود آینده پژوهی به شکل آکادمیک (روشمند) متولد شد.

اشخاصی مثل هرمان کان سناریوها و پیامدهای احتمالی جنگ هسته ای را پیش پای رهبران و مردم قرار دادند.
موسسه رند پیامدهای جنگ سرد و رقابت های تسلیحاتی را منتشر کردند.
پیتر شوارتز و همکارانشان با تدوین سناریوی شگفتی ساز و سناریوهای محتمل توانستند شرکت نفتی شل را از خطر ورشکستگی نجات دهند و آنها را از جایگاه 15 ام جهان به جایگاه سوم برسانند (در بحران نفتی اعراب و اسراییل).

سناریو نویسی برای تمامی پدیده ها رواج یافت. روش ها، رویکردها و ابزارهای سناریو نویسی توسعه پیدا کردند. سناریو و تفکر مبتنی بر سناریو نویسی مدیریت و تصمیم گیری سنتی را متحول کرد. سیستم های سیاستگذاری به صورت گسترده از تفکر سناریویی برای یافتن افق های جدید برای اقدامات جایگزین استفاده کردند.

همزمان با توسعه سناریونویسی برنامه ریزی سنتی نیز متحول شد و برنامه ریزی بر مبنای سناریو در سازمان ها رواج یافت. تدوین استراتژی به شکل سنتی منسوخ شد

با توسعه سناریو نویسی، روش های پیش بینی بر مبنای اجماع خبرگان، همچون "دلفی" و "پیش بینی نبوغ آمیز" توسعه یافت. ژاپنی ها در استفاده از روش دلفی برای پیش بینی فناوری های آینده پیشرو شدند و بعدها آلمانی ها نیز چنین فرایندهایی را در سطح ملی آغاز کردند.

با گسترش انقلاب اطلاعات و ارتباطات، روش های آینده پژوهی نیز توسعه یافتند. شبیه سازی ها و مدلسازی های آینده نگر در محافل نظامی با تکیه بر فناوری های مدرن رواج یافتند.
جرقه های انقلاب زیست فناوری، دنیای جدیدی را پیش روی اندیشمندان، رهبران، مدیران و سیاستمداران گشود.


جهان رفته رفته پیچیده تر شد، این پیچیدگی در تئوری های آشوب و پیچیدگی خود را نشان دادند. وابستگی متقابل، فناوری ها و تضعیف مرزها باعث کوچکتر و پیچیده تر شدن امورات در حهان شدند
این سطح از پیچیدگی باعث شد تا پیش بینی آینده روز به روز سخت تر و تا حدودی غیر ممکن شود. آینده پژوهان برای شناخت آینده تلاش می کردند تا 1. روندها 2. رویدادها 3. تصاویر 4. و اقدامات را شناسایی و از بر همکنش آنها سناریو
 
های آینده را ترسیم کنند تا سازمان ها را برای مواجهه با حالت های مختلف آماده کنند. اما این پیچیدگی باعث افزایش شگفتی ساز ها شد ، گوهای سیاه افزایش یافتند و میزان خطای پیش بینی بیشتر و بیشتر شد.
میل به آینده نگاری یا آینده سازی در چنین فضایی افزایش یافت.
ساخت آینده از طریق مهندسی روندها، مهندسی تصاویر، و مدیریت اقدامات باعث شد تا به رویکرد غالب بسیاری از آینده پژوهان تبدیل شود.

آینده پژوهی علم مطالعه نظامند آینده های ممکن، باور پذیر و مطلوب است همچنین تلاشی است نظامند برای ساخت هدفمند آینده های مطلوب.

شهرهای آینده
فناوری های آینده
جهان آینده
زندگی در سیارات دیگر
آینده های امنیتی ما
شگفتی های آینده
پیشران های آینده ساز
روندها و کلان روندهای آینده ساز
تصاویر معطوف به آینده
نشانک های ضعیف آینده
و صدها مورد دیگر از موضوعات مطرح در آینده پژوهی هستند

آینده پژوهی رویکردی انتقادی دارای معرفت شناسی انتقادی و بدیل محور است که بیش از 15 روش تخصصی و 19 روش عمومی برای کشف و مطالعه آینده ها دارد.
فراموش نکنید که 90 درصد علم ما حاصل تجارب گذشته ماست. ما با این 90 درصد برای 100 درصد زندگی آینده خودمان تصمیماتی می گیریم که بیش از 60 درصد این تصمیمات به نتیجه مطلوب منجر نمی شود که ریشه در پیش بینی و برآورد غلط ما از آینده دارد و این ضرورت مطالعه آینده ها را نشان می دهد.
 
آینده پژوهی فراتر از ابزار و موضوع ، رویکردی جدید در علم است.
آینده پژوه الزاما متخصص در یکی از حوزه های سنتی علم نیست. آینده پژوه شیوه اندیشیدن درست به آینده را آموزش می دهد. آینده پژوه تسهیل گر است. 1. تسهیل گر مشارکت ذی نفعان و بازیگران اثرگذار در موضوع، 2. تسهیل گر اکتشاف و استخراج روندها، رویدادها، تصاویر و اقدامات.
آینده پژوه شیوه راه اندازی صحیح رصد خانه و مراکز پایش و پویشی محیطی را آموزش می دهد.

آینده پژوه چگونگی تقویت تفکر انتقادی را آموزش می دهد.
آینده پژوه توانایی متفاوت اندیشیدن و سناریویی دیدن را آموزش می دهد.

آینده پژوه چگونگی مهندسی مولفه های سازنده آینده را آموزش می دهد.

آینده پژوه چگونگی استخراج weak signal ها را آموزش می دهد.

آینده پژوه به شما کمک میکند تا به نااندیشیدنی ها بیاندیشید.
مرزهای عقل را می گشاید و از مرزهای تصور و خیال برای خلق گزینه های متفاوت استفاده می کند.

آینده پژوه آفرینشگری را به شما یاد می دهد خلاقیت را تقویت می کند.

اصول درست اندیشیدن، متکثر دیدن، متفاوت تحلیل کردن، سیستمی دیدن، کل نگر بودن، پویا دیدن را می آموزد.

آینده پژوه اصول خلق آینده های مطلوب را می آموزد.

مطالعه آینده و شناخت آینده الزامات ویژه ای نیاز دارد. پیش بینی آینده اصول متفاوتی را می طلبد انسان متفاوت و پارادیم های فکری متفاوتی نیاز دارد. آینده پژوه به شما کمک می کند تا توانمندی های لازم برای کشف آینده های محتمل، شگفتی ها، درک نشانک های ضعیف و ذهن سناریویی را بدست آورید.
تعداد کل دانش آموخته های ما در کشور 150 نفر است از بین این 150 نفر 120 نفر شاغل هستند
یک نفر مدیر کل در وزارت صنعت و معدن
یک نفر مدیر محمع تشخیص
یک نفر مشاور استاندار
12 نفر مدیر عامل شرکت
25 نفر کارمند ارشد وزارتخانه ها
8 نفر مشاور روسای سازمان ها
1 نفر مشاور معاون سیاسی وزیر کشور
10 نفر کارمند
و بقیه در بورس، بانک ها، موسسات مشغول هستند. ما حتی یک نفر بیکار هم نداریم

1. ارتش دفتر آینده پژوهی دارد
2. وزارت دفاع مرکز آینده پژوهی دارد
3. وزارت صنعت مرکز زده است
4. وزارت کشور مرکز رصد تحولات دارد
5. وزارت اطلاعات بیش از 3 موسسه تخصصی در این زمینه دارد
6. معاونت علمی ریاست جمهوری مرکز آینده پژوهی دارد
7. سازمان برنامه و بودجه مرکزی بنام توسعه و آینده نگری دارد
8. مجمع تشخیص مصلحت نظام 2 موسسه تخصصی دارد
9. ریاست جمهوری مرکز تخصصیدر این زمینه دارد
10. وزارت علوم دفتر و میز آینده پژوهی آموزش عالی در موسسه آموزش عالی دارد.
11. سازمان محیط زیست مرکز رصد دارد.
12. وزارت اقتصاد کارگروه دارد.
13. تمام استانداری ها مرکز پایش و پویش  دارند.
14. شهرداری تهران دبیرخانه آینده نگری دارد.
15. هفت موسسه غیرانتفاعی آینده نگری داریم.
16. وزارت بهداشت و درمان 4 موسسه آینده پژوهی دارد .
17. وزارت بهداشت همچنین دفتر آینده نگری دارد.
18. دانشگاه ازاد به دستور مرحوم هاشمی اداره آینده نگری و پژوهشکده آینده پژوهی دارد.
19. سازمان اتکا کارگروه آینده نگری دارد.
20. مجلس شورای اسلامی در مرکز پژوهشهای خود گروه آینده نگری دارد.
21. بیش از 50 مرکز پایش و پویش محیطی و آینده نگری داریم (بر اساس اعلام رسمی).
22. دانشگاه قزوین تقریبا یک دانشکده به اسم آینده پژوهی دارد.
23. دانشگاه امیر کبیر گروه علمی دارد.
24. فرهنگستان علوم گروه علمی دارد.
25. مرکز سیاست علمی کشور گروه علمی دارد.
26. دانشگاه اصفهان گروه علمی دارد.
27. دانشگاه تهران بخش آینده پژوهی دارد.
28. 10 اندیشکده، شرکت و موسسه آینده نگری و آینده پژوهی داریم.
و......
 

دکتر احد رضایان قیه باشی
پژوهشگر پسادکتری آینده پژوهی